Phán quyết 6-3 và làn sóng kiện tụng

WASHINGTON — Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ vừa ra phán quyết với tỷ lệ 6-3, bác bỏ việc sử dụng Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế năm 1977 (IEEPA) làm căn cứ pháp lý để áp thuế quan diện rộng. Phán quyết lập tức khiến nhiều doanh nghiệp lớn đẩy mạnh kiện tụng, yêu cầu chính phủ hoàn lại khoản tiền thuế thu được ước tính lên tới 200 tỷ USD.

Tổng thống Trump phản ứng mạnh trước phán quyết, cho rằng nguồn thu thuế quan giúp tăng ngân sách liên bang và tạo đòn bẩy đàm phán thương mại với các đối tác.

Giới chuyên gia dự đoán sẽ xuất hiện hàng loạt vụ kiện tập thể yêu cầu hoàn trả tiền thuế. Tuy nhiên, người tiêu dùng bình thường gần như không có cơ hội nhận lại tiền.

Andrew Hale, chuyên gia thương mại tại tổ chức Advancing American Freedom, nhận định:

"Người Mỹ bình thường có đủ khả năng kiện chính phủ không? Đây là quá trình tốn kém. Và rất khó xác định ai thực sự chịu chi phí — nhà nhập khẩu hấp thụ bao nhiêu, chuyển sang người tiêu dùng bao nhiêu."

Costco dẫn đầu làn sóng kiện tụng

Tập đoàn bán lẻ Costco đã nộp đơn kiện tại Tòa Thương mại Quốc tế Hoa Kỳ từ tháng 12, yêu cầu hoàn trả tiền thuế — thậm chí trước khi Tối cao Pháp viện đưa ra phán quyết. Vụ kiện này cùng hàng nghìn vụ kiện doanh nghiệp khác từng bị tạm hoãn trong thời gian chờ tòa tối cao xem xét.

Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent trước đó đặt câu hỏi liệu các doanh nghiệp có thực sự hoàn tiền lại cho khách hàng nếu thắng kiện hay không, hay sẽ giữ lại toàn bộ khoản hoàn trả.

Mỗi người Mỹ đã trả trung bình 1.700 USD thuế quan

Theo báo cáo của các nghị sĩ Đảng Dân chủ thiểu số trong Ủy ban Kinh tế Hỗn hợp, dựa trên số liệu từ Bộ Ngân khố Hoa Kỳ, trung bình mỗi người Mỹ đã trả khoảng 1.700 USD tiền thuế quan. Riêng trong tháng 1, chi phí tăng thêm khoảng 209 USD mỗi hộ gia đình.

Tuy nhiên, hiện chưa có bất kỳ cơ chế rõ ràng nào để hoàn tiền trực tiếp cho người tiêu dùng cuối cùng.

Người dân hoài nghi khả năng được hoàn tiền

Nhiều người mua sắm tại New York tỏ ra hoài nghi về khả năng nhận lại tiền.

Ali Aoun, 29 tuổi, làm việc trong ngành xuất bản sách thiếu nhi, chia sẻ:

"Tôi không thấy con đường nào mà tiền đó thực sự quay lại với người tiêu dùng. Nếu có, nó sẽ quay lại doanh nghiệp."

Joshua North, 42 tuổi, nhiếp ảnh gia, cho rằng các tập đoàn lớn có thể nhận tiền hoàn trả, còn người nộp thuế bình thường sẽ không thấy đồng nào. Ông kể một người bạn đã phải trả thêm 400 USD cho chiếc váy cưới trị giá 4.000 USD vì thuế quan.

Bài toán pháp lý chưa có lời giải

Ngay cả khi chính phủ phải hoàn trả tiền thuế, câu hỏi lớn vẫn chưa được giải đáp: tiền hoàn trả thuộc về nhà nhập khẩu, doanh nghiệp bán lẻ hay người tiêu dùng cuối cùng?

Một số chuyên gia đề xuất chính phủ thiết lập hệ thống trực tuyến để người dân nộp yêu cầu hoàn tiền. Tuy nhiên, việc chứng minh thiệt hại cá nhân và truy vết dòng tiền thuế qua chuỗi cung ứng được đánh giá là cực kỳ phức tạp.

Trong khi đó, thực tế thị trường cho thấy người tiêu dùng vẫn tiếp tục mua sắm dù giá cao hơn, khiến nhiều chuyên gia lo ngại giá cả sẽ không giảm ngay cả khi thuế quan bị hủy bỏ. Cuộc tranh cãi về hoàn trả thuế quan giờ đây không chỉ là vấn đề pháp lý, mà trở thành bài toán kinh tế lớn giữa chính phủ, doanh nghiệp và hàng triệu người tiêu dùng Mỹ.